06/09/2026
Nhật Bản và Huế có một sự tương đồng khá thú vị trong cách sử dụng củ sen, dù hai nền ẩm thực phát triển trong những bối cảnh khác nhau.
🌿 Những điểm tương đồng:
1. Đều coi củ sen là thực phẩm vừa ngon vừa có giá trị dưỡng sinh
Ở Nhật, củ sen (renkon) là nguyên liệu quen thuộc trong bữa ăn truyền thống. Ở Huế, củ sen cũng được dùng trong các món ăn, chè, món hầm và các món mang tính dưỡng sinh.
Điểm chung là không chỉ xem củ sen như một loại rau, mà còn trân trọng giá trị tự nhiên của nó.
2. Đều đề cao vị thanh và vị tự nhiên
Người Nhật thường chế biến renkon bằng các phương pháp như:
Luộc, hấp, nấu, xào, ngâm giấm. Củ sen xuất hiện trong rất nhiều món:
• Kinpira renkon – củ sen xào gia vị, một món gia đình phổ biến.
• Renkon no nimono – củ sen nấu/hầm cùng các nguyên liệu khác.
• Renkon tempura – củ sen chiên kiểu tempura.
• Sushi và món nguội – củ sen được ngâm giấm hoặc chế biến thành món ăn kèm.
• Món chay Phật giáo (shōjin ryōri) – củ sen là nguyên liệu được sử dụng khá phổ biến.
• Các món ngâm giấm, muối chua và chế biến theo mùa.
Người Huế cũng có truyền thống chế biến củ sen theo hướng:
• Hấp,
• Hầm,
• Nấu chè,
• Làm gỏi, làm mứt
• Ngâm chua ngọt.
Cả hai đều có xu hướng không cần quá nhiều gia vị để lấn át vị và cấu trúc tự nhiên của củ sen.
3. Cùng trân trọng hình dáng đặc biệt của củ sen
Đây là điểm rất thú vị. Đặc biệt, những lỗ tự nhiên của củ sen có ý nghĩa văn hóa rất đẹp ở Nhật. Người Nhật có câu nói về renkon với ý nghĩa “nhìn thấy tương lai” (先を見通す – saki o tōsu), vì có thể nhìn xuyên qua các lỗ của củ sen. Vì vậy, củ sen thường xuất hiện trong mâm cơm đầu năm (osechi ryōri) với ý nghĩa cầu mong một tương lai sáng rõ, thuận lợi
Ở Huế, hình dáng thanh nhã của củ sen cũng rất phù hợp với mỹ cảm ẩm thực cung đình: đẹp, tinh tế và thanh tao.
4. Cùng có truyền thống kết hợp ẩm thực với yếu tố văn hóa
Ở Nhật, renkon gắn với nhiều ý nghĩa văn hóa và lễ tết.
Ở Huế, sen lại gắn rất sâu với:
• Hồ nước,
• Phật giáo,
• Cung đình,
• Trà,
• Chè,
• Ẩm thực và dược thiện.
Vì vậy, một món củ sen ở cả hai nền văn hóa không chỉ được đánh giá bằng vị ngon, mà còn bằng câu chuyện và ý nghĩa phía sau nó.
________________________________________
🌸 Nhưng có một điểm khác rất đáng chú ý
Nhật Bản thiên về củ sen như một nguyên liệu rau củ trong ẩm thực hằng ngày và lễ nghi.
Trong khi đó, Huế có xu hướng đưa sen vào một hệ thống rộng hơn:
Hoa → ướp trà; lá → cuốn sen; hạt → món ăn, chè, trà; tim sen → trà; củ → món ăn, chè, bột; ngó sen → món ăn.
Đây chính là điểm rất có giá trị xây dựng hệ sinh thái sản phẩm Sen Huế: gần như toàn bộ cây sen đều có thể trở thành nguyên liệu ẩm thực, nhưng mỗi bộ phận lại có một cách chế .
“Từ renkon của Nhật Bản đến củ sen Huế – hai nền văn hóa cách xa nhau nhưng cùng gặp nhau ở một triết lý: trân trọng củ sen như một món quà của bùn đất, giữ vị thanh tự nhiên và đưa vẻ đẹp của hoa sen vào trong nghệ thuật ẩm thực.”
Nếu phát triển thành sản phẩm củ sen trắng cổ Huế, có thể học Nhật ở kỹ thuật chế biến, đóng gói và cách đưa củ sen vào ẩm thực hiện đại, nhưng vẫn giữ riêng bản sắc Huế qua các món hấp, hầm, chè, chua ngọt, bột và dược thiện.
Ít chuyện về củ sen Huế nhân dịp Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản tại Huế 2026
