12/06/2026
muộn, một độc giả lâu năm có nhắn, "cảm giác cảm xúc đọc bài của shop không còn được như ngày xưa nữa thật ạ."
tôi nhắn lại bạn một đoạn, không ngắn, không dài, mong bạn đừng buồn. nhưng tôi trằn trọc từ hôm đêm qua tới giờ.
"chẳng lẽ Đồ Chơi Chữ mất chất?"
câu hỏi này cứ dăm bữa nửa tháng lại luẩn quẩn trong đầu tôi, suốt từ cuối năm 2018 tới nay - từ lúc có vài trăm người theo dõi, tới khi được Ngoa chia sẻ bài đăng, tận hai lần, rồi nổi nổi chút với vài chục, vài trăm ngàn người dõi theo. chà, một cơn mất ngủ thật dài.
nên câu chuyện hôm nay cũng dài.
1, tôi nghĩ về một đêm chớm hè tháng ba gần chục năm trước, trong đầu nhất quyết phải "bán được ý tưởng" của mình để có tiền. tôi ghét cái câu hỏi "thế cứ viết mãi thế à?" nó như một sự mỉa mai rằng cái việc viết "cho vui" này nó chỉ có thế, và nó không ra tiền. nên tôi quyết tâm, chữ của mình phải ra tiền.
ừ, bạn không đọc nhầm đâu. trong rất nhiều động lực làm Đồ Chơi Chữ - nào thì sáng tạo, nào thì cảm hứng, nào thì nghệ thuật, thơ ca,... nếu không có "vì tiền" thì còn lâu tôi và đồng đội mới chày cối tới hôm nay.
tôi cầm hai trăm ngàn hồi ấy, làm mẻ bình yên đầu tiên. "nếu một tháng không bán hết, tôi sẽ đem ra phố đi bộ, rao lên: ở đây có bán bình yên, cố thử xem hết thì thôi." tôi nói với đồng đội mình hồi ấy. không hiểu sao sau ba ngày đăng lên, mọi người mua hết sạch, toàn người lạ. tôi cầm tiếp số tiền đó, rồi xoay vòng, xoay vòng.
hai tháng sau, cậu bạn thân gần chục năm hồi ấy bảo, "ông làm chơi chữ cho vui thì cùng lắm hai tháng là thôi." lúc ấy vẫn đang vui.
vui vì hồi đó vẫn sinh viên, vẫn chưa thấm đời mệt mỏi. chỉ thấm những hồn nhiên và nỗi buồn thì thật đẹp. tôi buồn từ ngày này qua tháng nọ. buồn để vui. buồn để có cảm hứng. buồn để còn thấy mình có cảm xúc, để thấy cuộc đời còn ý nghĩa.
và tôi viết.
tôi viết từ Nhà Sàn, tới Tranquil, tới Cầm. tôi viết từ Hà Nội, tới Sài Gòn, tới Huế, tới Đà Lạt. tôi trò chuyện với H.M, với Trần Dần, với Phạm Công Thiện, với Kafka, với Nguyễn Thế Hoàng Linh (sau này đi uống bia với anh Linh rất vui), với Đồng Đức Bốn, với Raymond Carver, với Trịnh Công Sơn, John, Lê Uyên Phương,... tôi nghêu ngao với DSK, Cam, anh Thơm, Đen Vâu, anh em rap,... tôi say sưa với Lily Chou-chou, Vương Gia Vệ, Wes Anderson,... tôi mặc sơ mi kẻ ca-rô, đeo kính gọng tròn, đi bốt, chụp ảnh phim, nghe mọi bài nhạc độc lập, không ai hỏi cũng nói về sự khác nhau giữa hạt rô và hạt a, về những quán rượu lụp xụp trăm rưởi một ly cồn chua dịu, về những chuyến phượt lên Ba Vì, Tam Đảo, về những nóc nhà vẫn chưa bị khóa cửa.
tất cả đều là chất liệu để sáng tác, để viết, để ra cái chất "như xưa" - cái chất đã phần nào giúp tôi có vài trăm ngàn lượt người dõi theo mình suốt từng ấy năm.
cái chất "như xưa" ấy là một phần đời sống tinh thần vô cùng chân thật của tôi, và thật tự hào vì tôi đã sống và đã viết miệt mài như vậy.
2, tôi nghĩ về những lần chất ba bốn thùng hàng vài trăm chiếc bình thủy tinh sau xe máy, lò dò gần chục cây từ xưởng về nhà. tôi nghĩ về những đêm thức tới hai giờ sáng gói hàng, sáng bảy giờ dậy đi gửi, vội vàng lên công ty chấm công, tan làm lúc bảy giờ tối, ăn kịp bát cơm rồi lại gói hàng. lặp lại.
tôi nghĩ về những ngày viết đi viết lại "content" mười mấy lần không được khách duyệt. "chưa wow em ạ." về những lần tạm biệt người này tới người khác, vì không còn làm việc cùng nhau. tôi nghĩ về những lần chuyển nhà vội vội vàng vàng từ sáng sớm tới khuya. tôi nghĩ về những lần chuyển kho y như những lần chuyển nhà. tôi nghĩ về những lần tôi và anh em không tìm được tiếng nói chung. tôi nghĩ về một lần mất fanpage, hai lần mất group vài trăm nghìn thành viên. tôi nghĩ về những mâu thuẫn nghệ thuật và tiền bạc đốp chát trong đầu.
tôi nghĩ về ba lần gửi bản thảo không được duyệt, mỗi lần ròng rã hai năm,
3, tôi nghĩ về những lúc mình và đồng đội đã vượt qua, đã giải quyết xong; tôi nghĩ về lúc cầm cuốn sách đầu tiên trên tay, lúc quyển sách nối bản tới lần thứ tư; tôi nghĩ về những chiều hè đi làm về sớm hoàng hôn còn chưa tắt, thong thả nấu cơm, chơi với mèo, dọn nhà, nghe nhạc, đọc sách, hút cối tẩu rồi ngủ sớm.
trong một vài khoảng thời gian không ngắn chẳng dài, tôi không nghĩ về mất chất nữa.
4, vậy chất là gì?
chà, đó là cảm giác an toàn, vui vẻ, thân quen mà một ai đó mang lại cho bạn, khi bạn và họ đang cùng sống trong một thời kỳ biến động cụ thể, với cùng một hệ giá trị, chia sẻ chung một nguồn năng lượng tinh thần.
chất sẽ phai nhạt dần đi, không vì bạn thay đổi, họ thay đổi, mà vì thời đại thay đổi.
kinh tế lên xuống, dịch bệnh hoành hành, công nghệ thay đổi như vũ bão, con người ngày càng xa nhau, giá đất lên cao, chiến tranh, lạm phát,... bẵng cái, mười năm trôi qua như một cái chớp mắt.
tôi vẫn nhớ thời bố mẹ còn hay bảo, "chục năm về trước, cuộc sống còn thế này, thế kia,..." ấy là khi bố mẹ đang nhắc đến những năm chín mấy. giờ, tôi là người nói câu đó, nhưng đang nói về những năm hai không mười mấy. cứ nhõn chục năm, chục năm, một thời kỳ không chỉ kinh tế mà công nghệ, xã hội, giải trí, đời sống thay đổi chóng mặt,...
vậy sau mười năm, những cái chất của mười năm trước có còn "như xưa", những con người hồn nhiên cứ sau mười năm có còn hồn nhiên mãi?
câu trả lời là có đấy, nhưng để dành câu chuyện đó cho một đêm mất ngủ khác.
5, vậy giờ tôi phải viết gì, phải làm gì để giải quyết vấn về của độc giả, để bài viết "được như xưa"?
tôi nghĩ tôi sẽ đi ngủ, rồi sáng mai lại tập thể dục, rồi đi làm. cố gắng làm thêm mấy clip trả bài cho đồng đội quảng bá bình tĩnh mới (hãy mua bình tĩnh!!), tranh thủ lúc nào thì nghĩ vài câu chơi chữ lúc ấy. về nhà dự sinh nhật người thân, rồi đi uống rượu tới đêm.
tôi sẽ sống trọn cuộc sống này mà không phải nghĩ gì về việc "như xưa."
cũng là một thời để nhớ, nhưng đôi khi nó rất là trì. trì vl luôn mệt vl không ai muốn loanh quanh luẩn quẩn mãi như thế được.
hy vọng mười năm nữa nhìn lại, tôi thấy mình hồi này chất vl. nhưng có lẽ tôi không thèm cái cảm giác viết được như xưa nữa.
